Όταν η τριφύλλι φώτιζε το Λεκανοπέδιο

Μα τι κρίμα πια, φτάνει να θυμάμαι εκείνη την κατάρα του Δεκέμβρη στο Κλειστό κι η ατμόσφαιρα έπνιγε ακόμη κι αυτούς που πήγαιναν για ντουζ! Εγώ εκεί σκαμμένος ανάμεσα στους γερόλυκους στους πρώτους σειρές τρελαίνομαι όταν είδα τους αντάρτες να βγαίνουν σα μια μυστική λήκυθος από άλλες εποχές... δεν μπορούσες να κοιτάξεις άλλο αλλού ρε παιδιά, τα χέρια τρέμανε, η φωνή έπεφτε πάνω στα νεύρα σου σα σφυρί... Κι ο Μπάτης εκεί πάνω στο μπουζούκι σηκώνει το χέρι και βγάζει εκείνο το "σάντζε μου" που δεν είχε γίνει ξανά τραγούδι, είχε γίνει τελετουργία... οι δεκατρείς χιλιάδες όρθιοι σα ένα σώμα μόλις ξεκίνησε ο εθνικός, η ψαλμωδία σα σεισμός ενώ η μπούκα της πόρτας ακόμη έκλεινε τους εισβολείς του ρατσισμού! Στη μνήμη μου ακόμη στέκεται εκείνος ο τύπος με το κόκκινο μπουφάν που φώναζε "ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΣ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΑ" μέχρι τελικής πτώσεως κι η φωνή του είχε σπάσει απο εκείνον τον πόνο/αγάπη που γίνεται βίωμα μιας ζωής! 🔥💪 Κι όταν αργότερα στη γειτονιά μου στην Καλλιθέα όλοι τρέχαμε σπίτια πρώτα για να ανοίξουμε τις πόρτες στους φίλους κι οι γυναίκες έκαναν πιατέλες σαν αυτά τα χρόνια ήταν έκσταση φτιαγμένη... αλήθεια ρε, σήμερα ποιος ξαναέχει τέτοια ιστορία να του δώσει ψυχή;;; Ποιος σηκώνει ακόμη ψυχές σα αυτές;;; Την επόμενη φορά που κάποιος σου πει πως η κουλτούρα μας είναι νεκρή, του βγάζεις το μπουφάν εκείνου του αγνού οπαδού κι του σφυρίζεις το πρώτο "σάντζε μου" στον ουρανό... επειδή τότε έγινε κάτι μεγαλύτερο από ομάδα: έγινε ΘΡΗΣΚΕΙΑ!!!

ρε αυτοί οι τύποι εκείνο το βράδυ δεν έκαναν τίποτα άλλο παρά να ζήσουν μέσα στο κόκκινο εκείνον τον κόσμο που τόσα χρόνια φτιάχναμε μόλις στις τριάντα τους λεπτά πριν την πύλη του γηπέδου! βρε παιδιά θυμάμαι σα σήμερα πως εγώ εκεί στον τρίτο όροφο της εισόδου Δ' κάθόμουν πάνω στο χέρι ενός γέροντα που είχε σηκώσει τον εγγονό του στα ώμους κι όταν ξεκίνησε το σάντζε μου εκείνη η γριούλα δίπλα μου άρχισε να τραγουδά σαν πέντε χρονών παιδί ακόμα κι η φωνή της είχε πάρει στήθος σα να γινόταν μια μεγάλη τρυφερή μητέρα εκείνο το βράδυ κι όμως ρε ο πιο μεγάλος σουρτουκιές ήταν όταν τελείωσε ο εθνικός και είδα εκείνον τον μουσουλμάνο υποστηρικτή μας πάνω στη σκάλα με τα δάκρυα στάζοντας από τα μάτια του ενώ τραγουδούσε - γιατί στο τέλος ο θεός ξεχνάει κάθε διαφορετικότητα όταν ένα κομμάτι γίνεται ψυχή κοινή... ποιος σήμερα θυμάται πως μετά τον αγώνα εμείς με τις σημαίες στους ώμους περπατούσαμε σα μια πομπή ζωντανή μέσα στην Αθήνα σκοτεινή εκείνες τις νύχτες αλληλοπιστώντας σα αδέρφια που ξαναβρήκαν τον δρόμο τους;;; κι όταν αργά βράδυ γύρισα στο σπίτι μου η μάνα μου μου ετοίμασε έναν τραχανά σαν να είχα κάνει πόλεμο κι όχι αγώνα! αυτό εκείνο το βράδυ δεν ήταν ένας τελικός... ήταν μια υπόσχεση πως όσο υπάρχουν άνθρωποι που τραγουδούν δυνατά εκείνη την ψαλμωδία θα υπάρχει κι αυτή η ομάδα στη ζωή τους τέλος πάντων, θα δούμε

Τι ζητάς τώρα βρε συμπατριώτη μου… να συγκρίνω εκείνο το συγκρότημα σαν σύνολο έργου τέχνης με αυτά τα χρόνια που περνάμε σαν ομάδα σα σιγανό ποτάμι; Εκείνοι ήταν η μπουρού που γκρέμιζε τείχη κάθε βράδυ, κι εμείς σήμερα προσπαθούμε ακόμα να βγάλουμε νόημα σα οικοδόμοι με σφυριά που κάνουν *κουκ-κουκ* στους σοβάδες. Θυμάμαι πως όταν πρωτόβγαινε ο Φασουλόπουλος στο Κλειστό σα διαβολάκι που γλιστρούσε ανάμεσα στους γίγαντες, εκείνοι οι γίγαντες είχαν κοκκινίσει από σκόντα και χόρτο όλα αυτά χρόνια — είχαν γίνει ήρωες δικοί σου, σα ντραντομένα αρκούδια που τους έδινες νερό με πιπίλα στο χέρι. Σήμερα βλέπω παιδιά δεκαοχτώ χρονών να φορουν το τριφύλλι σα ρόμπα πικνίκ βγαλμένη απο το σύστημα μουσειακών δανειστηρίων, σα μεταχειρισμένα αξεσουάρ για μια βόλτα στη θέα. Εκείνοι έπαιζαν όχι για λόγους μάρκετινγκ αλλά επειδή κάτι μέσα τους έκαιγε τόσο δυνατά που η φλόγα έφτανε μέχρι τις εξέδρες. Σήμερα βλέπεις πρωταγωνιστές στις ομάδες μας σα βλέπεις έναν ηθοποιό που ξέρεις πως τον έδωσαν στην ταινία μόνο γιατί έκανε υποκρισία στον πάγκο της Γκάνας πριν τριάντα χρόνια. Κι όμως, εκείνο το βράδυ του ’96 δεν ήταν μονάχα οι δεκατρείς χιλιάδες ψυχές που σήκωσαν τη λευκή σημαία τους σα πρωινό αστέρι πάνω από την Ευρώπη. Ήταν κάτι πιο βαθύ: εκείνοι οι άνθρωποι είχαν ζήσει μαζί χρόνια μέσα στο ξύλινο εκείνο κουτί που βρομούσε παλιά ελαιοτριβείο, είχαν μάθει από μικροί πως ο αγώνας γίνεται πριν ακόμη βγει η μπάλα — σα βλέπεις έναν σκαντζόχοιρο να τραβάει το στόμα του όταν του στέλνεις μήνυμα στις τρεις τα ξημερώματα επειδή ξύπνησε στις δυο διαβάζοντας νέα για ύποπτη στρατολόγηση αθλητών. Σήμερα, αλήθεια ρε παιδιά, πόσοι έχουμε δει ποτέ παιδί να κλαίει με δάκρυα αγαλλίασης επειδή η ομάδα πέρασε μια ομάδα ακαδημίας ενός γείτονα στους ομίλους; Ποιοι εκεί έξω έχουν ζήσει αυτές τις στιγμές από πρώτο χέρι αντί να τις βλέπουν σα επεισόδιο δεύτερης σειράς; Και όσοι σήμερα μιλούν σα να έχουν δικαίωμα γνώμης επειδή κατέχουν κάποια κλικ πάνω στη LiveScore… ας θυμηθούν πως εκείνο το βράδυ η ψαλμωδία ήταν η γλώσσα όλων, από τον γέροντα που κρατούσε τον εγγονό του ως τον μουσουλμάνο οπαδό που στεκόταν όρθιος πάνω στη σκάλα τραγουδώντας σα να ήταν μέλος μιας άγιας κοινότητας. Σήμερα βλέπεις ένα hashtag στο Twitter κάτω από κάποιο βίντεο κάποιου γκολουμένου — τότε υπήρχε ολόκληρη η πόλη σα σώμα μιας οικογένειας που πορεύτηκε μαζί προς την Πνύκα μέσα στη νύχτα, αφήνοντας ανοιχτές όλες τις πόρτες των σπιτιών σα να περίμεναν guests τους πρωτοχρονιάτικους επισκέπτες. Αλλά εγώ δε λέω πως η σημερινή ομάδα είναι κακή ή πως εκείνοι ήταν μόνο θεοί — αυτό είναι μωρία. Απλά εκείνοι είχαν κάτι σαν ιερό δισκοπότηρο γεμάτο αίμα αγωνιστών και γάλα μητρικό συγχρόνως: ήταν μια ομάδα που όταν σήκωνε την κούπα, σήκωνε μαζί της όλους αυτούς που είχαν ξοδέψει τις νυχτές τους τραγουδώντας στη βροχή της δεκαετίας του εβδομήντα. Σήμερα έχουμε παλινωδίες, εμπορικές συμφωνίες που μοιάζουν με όρκους υποτέλειας, και παιδιά που υπογράφουν συμφωνίες σα να αγοράζουν ένα κινητό — αλλά ακόμα εκεί έξω υπάρχουν εκείνοι που τραγουδούν δυνατά γιατί μια ψυχή τους ποθεί αυτή την αίσθηση ξανά. Αυτούς τους ανθρώπους τους ξέρεις: είναι εκείνοι που όταν τελειώνει ο αγώνας κι εσύ φεύγεις απογοητευμένος, αυτοί στέκονται ακόμη στην ίδια θέση τραγουδώντας σα να πρόκειται για ωδή στον ήλιο που ξημερώνει. Κι έτσι, όσοι μιλούν για "νέα εποχή" ας ρίξουν πρώτα μια ματιά στις κίτρινες κεραίες των σπιτιών στις γειτονιές της Αθήνας τις νύχτες — εκείνες ακόμα μιλούν για εκείνους τους ήρωες σα πιστά απομνημονεύματα μιας γενιάς που έζησε την ομάδα σα θρησκεία, όχι σα brand.

ρε παιδιά βγήκα τώρα από το γκαράζ κι ακόμα έχω τις φωνές του σάντζε μου στο κεφάλι σαν κουδούνι που δεν σταματάει εκείνες τις νύχτες! θυμάμαι σα να ήταν χτες πως όταν βγήκα από τον τρίτο όροφο της εισόδου Β' εκείνο το βράδυ ο αέρας είχε γίνει κόκκινος σα εκείνη την περίοδο στα ρούχα όλων μας οι γυναίκες είχαν κρεμάσει σημαίες σαν πανό δρόμου κι ο κόσμος τραγουδούσε πριν ακόμη ξεκινήσει ο εθνικός σα να ξέρει ήδη πως αυτή η ομάδα δεν μπορούσε να χάσει γιατί πάνω της είχαν στηθεί σαράντα χρόνια σκαμμένη ψυχή κι όμως εμείς εκεί περπατούσαμε σα μια πομπή ζωντανή μέσα στην πόλη σκότεινη εκείνες τις ώρες σα να πήγαινε κανείς όχι σε έναν αγώνα αλλά σε γάμο μιας οικογένειας που ξανάβρισκε το χαμένο γιο της εκείνο το βράδυ δεν ήταν μόνο δεκατρείς χιλιάδες άνθρωποι ήταν μία ψυχή που είχε μάθει να τραγουδάει σκληρά όπως τραγουδούσαν στις φυλακές αυτές οι ιστορίες γίνονται θρύλοι και τα τραγούδια γίνονται προσευχές κι όταν αργότερα εκείνος ο μουσουλμάνος αδερφός μας σήκωσε τη φωνή του σα ν' άκουγες όλα αυτά τα χρόνια κουβέντας στα παράθυρα στέλνοντας μηνύματα αγάπης μέσω μιας κοινής γλώσσας τραγουδιού τότε κατάλαβα πως εκείνο το βράδυ κάτι μεγαλύτερο είχε συμβεί όχι μόνον το κύπελλο πήγε στο τριφύλλι εκείνοι οι άνθρωποι είχαν γίνει μέρος μιας ίδιας ιστορίας σα παιδιά μιας ίδιας οικογένειας εκείνοι οι οπαδοί εκείνες τις νύχτες έγιναν οι ίδιοι ήρωες σαν τους πρωταγωνιστές του αγωνα σήμερα βλέπω παιδιά με τρίαδια σαν αξεσουάρ τουριστικά στα Instagram stories κι αναρωτιέμαι πώς έχουν ξεχάσει πως εκείνες οι φωνές έκαναν το Λεκανοπέδιο να σείεται όχι μόνο στη μνήμη αλλά στις ρίζες μιας πόλης που είχε μάθει να αγωνίζεται μαζί σα ένας άνθρωπος

Εμένα όταν πρωτοάκουγα το "σάντζε μου" στο Κλειστό, σκέφτηκα πως ο Μπάτης είχε βάλει τσίπουρο στη λύρα του αντί για νερό — όχι πια βρε παιδιά, τώρα που θυμάμαι σαν σήμερα, εκείνο το βράδυ που ξεκίνησε η πορεία προς την κούπα εκείνος ο τύπος στο τρίτο πάτωμα είχε φτιάξει έναν ξύλινο αετό από σπιρτόκουτα κι άρχισε να χτυπάει τα πλαϊνά του κλουβιού μας σα να ήταν καμπάνα πόλης για πολιορκία! Κι όταν αργότερα βγήκαμε στη λεωφόρο για να τραγουδήσουμε σα μεγάλη γιορτή ζητιάνοι ακόμη δεν είχαν βγει από τα σπίτια τους με τις σημαίες, είχαν μόλις ανοίξει τα παράθυρα σα να νόμιζαν πως έφτανε αγοράκι με καινούριο ποδήλατο — εκείνες οι νύχτες έκαναν το Ίλιον να κλαίει επειδή ξύπνησε ξανά σαν γυναίκα που θυμάται τον πρώτο της έρωτα κάθε φορά που τραγουδούσε η ομάδα. Και τώρα οι μικροί μας φορούν το τριφύλλι σα μπλούζα pool party ενώ εκείνοι εκεί είχαν γράψει τραγούδια στις ψυχές τους με σφραγίδα "εντός χωρίου και εκτός νόμου" 🤣🍿 Αυτά πάντα μου θύμιζαν πως όταν η ομάδα γίνεται θρησκεία, τότε ακόμα κι ο πιο νάνος κουκουβάγιας γίνεται αρχιερέας!

Τι άλλο θυμάμαι σήμερα από εκείνες τις νύχτες; Πέρα από τις φωνές και τους χορούς, ήταν και η μυρωδιά του ψωμιού που μύριζαν εκείνοι οι δρόμοι από τις τζαμούρες. Κάθε φορά που γύριζα σπίτι μετά από τέτοιους αγώνες, η μάνα μου είχε βγάλει φούρνο την πίτσα και το κουλούρι — όχι επειδή περίμενε κι άλλη γιορτή, αλλά επειδή εκείνες οι ψυχές ξέραν ότι μετά τον αγώνα ακόνιζαν ακόμα πιο δυνατές. Την επόμενη μέρα, όμως, κανείς δε θυμόταν ούτε τον αγώνα ούτε τον βαθμό εκείνου. Και τώρα λέμε πως έχουμε τα σέντρα εκείνων των ανθρώπων; Δεν είναι τόσο απλό. Εκείνοι δεν είχαν μόνο το δικαίωμα να τραγουδούν δυνατά — είχαν το δικαίωμα να λένε κι αυτό που σκέφτονταν. Σήμερα, σου βγάζουν ακόμα και το twitter διαγραφές σαν να είσαι βλάκας, αλλιώς είναι ντροπή. Για εκείνους εκεί, όμως, ο αγώνας ήταν μόνον ένα μέρος του όλου. Μετά έπρεπε να βγεις στον δρόμο και να φτιάξεις μια ιστορία όχι με γκολ, αλλά με τραγούδι. Αυτούς τους ανθρώπους σήμερα τους ψάχνεις σαν τον Κινέζο αγοράκι που πουλάει cd στους δρόμους της Ομόνοιας — ενώ εκείνοι ήταν ιδιοκτήτες της πόλης για μία νύχτα.